ROTTERDAM, 16 juli 2009 - De brandweer en dS+V laten vandaag weten dat cultureel centrum 'de Fabriek' aanstaande vrijdag 17 juli zijn huidige huisvesting in Crooswijk deels moet ontruimen ivm brandveiligheid. Daardoor komt de bedrijfsvoering van zo'n 18 jonge creatieve ondernemers in ernstige problemen omdat zij binnen dit korte tijdsbestek onmogelijk een vervangende werkplek kunnen realiseren.
Dit is de tweede keer binnen anderhalf jaar dat Stichting de Fabriek op een dergelijke manier wordt ontruimd. Begin 2008 gelaste dS+V onmiddellijke ontruiming van hun toenmalige locatie, een fabriekspand aan de Delfhavense Mathenesserdijk. Eigenaar PWS bood de stichting toen een voormalig pakhuis in Crooswijk aan onder een tijdelijk huurcontract. Die tijdelijke verhuur eindigt op 31 augustus 2009.
Stichting de Fabriek, een collectief van creatieve ondernemers en kunstenaars, is al meer dan een jaar op zoek naar nieuwe huisvesting om na die datum de bedrijfsvoering voort te kunnen zetten. Er zijn met verschillende partners onderhandelingen gaande. Ondanks dat iedereen weet dat het collectief per 1 september op straat staat, loopt de besluitvorming traag en weet de Fabriek niet waar zij aan toe is.
De aantekening van dS+V en de brandweer om twee van de vier verdiepingen van de Fabriek onmiddellijk te ontruimen, is een cynisch gevolg van het feit dat de stichting bij de gemeenteraadscommissie ESMV om aandacht vroeg voor haar huisvestingsproblematiek. De stichting zal bezwaar indienen tegen de beschikking en bij de rechtbank een voorlopige voorziening aanvragen om de ontruiming op te schorten.
Stichting de Fabriek is een collectief van meer dan 25 creatieve ondernemers en kunstenaars. “Het is uitgesloten dat we ons op straat laten zetten voor we een nieuwe locatie hebben,” zegt Dieter Vandoren, voorzitter van de stichting. Zo'n 18 zelfstandige ondernemers zouden in een klap hun werkplek en bron van inkomsten verliezen. Bovendien is onmiddellijke ontruiming voor sommige bedrijven door de hoeveelheid materiaal en apparatuur simpelweg onmogelijk.
Ook woningcorporatie PWS, eigenaar van het betreffende pand aan de Hendrik de Keijserstraat in Crooswijk, is tegen de ontruiming. Sinds begin 2008 verhuurt PWS het voormalige pakhuis met een tijdelijk contract aan Stichting de Fabriek, onder andere om kraken te voorkomen. Inmiddels heeft PWS concrete bouwplannen om het pakhuis te verbouwen tot woningen, bedrijfsruimten en fietsenstalling. Het huurcontract met Stichting de Fabriek loopt af op 31 augustus 2009.
Om deze reden is Stichting de Fabriek al meer dan een jaar bezig om nieuwe huisvesting te vinden per september 2009. Gesprekken met verschillende partners over locaties in Zuid, Noord en Overschie zijn gaande, maar de besluitvorming loopt uiterst traag.
Creativity IS here
De Fabriek is in 2005 opgericht door een onafhankelijk collectief van kunstenaars en andere creatievelingen met als doel een vrije, inspirerende en toegankelijke werk- en exposeeromgeving te creëren. De Fabriek herbergt momenteel werkruimte aan meer dan 25 leden met zeer uiteenlopende achtergronden en disciplines: beeldende kunsten, audiovisuele media, muziek, dans, architectuur en meer. De Fabriek is een artistiek en cultureel centrum dat vele - zo niet alle - elementen van de ambities van het Rotterdamse 'Uitvoeringsprogramma Creatieve Economie' en de 'Creativity starts here campagne' in zich draagt: het is een broedplaats voor startende artiesten en creatieve professionals en een podium voor Rotterdams talent. De Fabriek vindt dan ook dat de gemeente Rotterdam en haar culturele en economische instanties, haar 'creatieve stad'-ambities waar zou moeten maken door de Fabriek te assisteren bij het vinden van een nieuwe locatie.
Raadscommissie ESMV
Enkele weken geleden (4 juni) was voorzitter Vandoren daarom namens de Fabriek in de gemeenteraadscommissie voor Economie, Sociale Zaken, Haven, Milieu en Vervoer (ESMV) om aandacht te vragen voor het huisvestingsprobleem. Bij die gelegenheid liet raadslid Van Tijn (VVD) weten dat hij meer heil zag in controle van de (volgens hem illegale) activiteiten van de Fabriek dan mee te werken aan de herhuisvesting.
Handhavingsteam
Naar aanleiding van schriftelijke vragen van Van Tijn kwam vorige week donderdag 9 juli een handhavingsteam zonder huiszoekingsbevel langs in de Fabriek. Het handhavingsteam (deelgemeente Kralingen Crooswijk tezamen met de brandweer, politie en Toezicht gebouwen van dS+V) troffen geen illegale zaken aan, maar slechts bouwkundige gebreken. Gezien de tijdelijke situatie van het pand hadden noch eigenaar PWS, noch Stichting de Fabriek in structurele verbeteringen geïnvesteerd. Het handhavingsteam was van mening dat er een gevaarlijke situatie in het pand is in verband met de brandveiligheid en sommeerde tot een onmiddellijk ontruiming per 15 juli jongstleden.
Het Dagelijks Bestuur van deelgemeente Kralingen-Crooswijk heeft daar een stokje voor gestoken en dS+V de opdracht gegeven niet in te zetten op onmiddellijke ontruiming maar te komen tot een werkbare oplossing. De afdeling Toezicht gebouwen van dS+V komt daarom vandaag met een compromis: onder strikte voorwaarden en aanpassingen voor de veiligheid mogen twee van de vier verdiepingen van het pand in gebruik blijven. Hierdoor verliezen echter alsnog zo'n 18 ondernemers hun werkplek.
Geschiedenis herhaalt zich
Ruim anderhalf jaar geleden overkwam De Fabriek vrijwel exact hetzelfde: het collectief werd toen binnen vijf dagen ontruimd uit een oud fabriekspand aan de Delfshavense Mathenesserdijk. Dat de geschiedenis zich nu zo snel herhaalt, lijkt een cynische grap die de ware aard van het Rotterdamse creatieve stadsbeleid laat zien: een onafhankelijk initiatief dat aan de weg timmert als serieuze creatieve broedplaats doet een beroep op steun van de autoriteiten in het kader van gemeentelijk beleid. Vervolgens zet die gemeente via een handhavingsactie het hele initiatief zonder pardon op straat.
Handhaving in de vorm van interventieteams is in het leven geroepen om daadkrachtig op te kunnen treden tegen situaties van ernstige overlast zoals huisjesmelkers en hennepkwekerijen. In het geval van een cultureel centrum en creatieve broedplaats als de Fabriek ligt een heel ander beleidsmiddel meer voor de hand, als het de gemeente werkelijk om de veiligheid gaat: in samenwerking en overleg en door mogelijke oplossingen en verbeteringen aan te reiken. Goede voorbeelden en succesverhalen van zulk beleid zijn er genoeg. Zo werd er vorig jaar in Amsterdam een 'Handboek voor Brandveiligheid in broed- en vrijplaatsen' gepubliceerd.
Permanente locatie
Ondanks de aderlating in begin 2008, heeft De Fabriek op haar nieuwe locatie in Crooswijk een flinke en levendige doorstart gemaakt. Geen van de 25 actieve ondernemers en kunstenaars is van plan zich na een veiligheids-gedoogsituatie van anderhalf jaar, plotsklaps te laten beroven van werkplek en bron van inkomsten. Het collectief barst van de ambitie en potentie om een serieus en volwassen creatief collectief te worden. Het enige wat Stichting de Fabriek daarvoor nodig heeft, is een permanente locatie die betaalbaar is.